زشتى پاسخ مگوى ، كه اين روش انتقامجويان است و موجب لجاجت و سرسختى منحرفان مىگردد . در پايان آيه به فلسفه عميق اين برنامه در يك جمله كوتاه اشاره كرده ، مىفرمايد : نتيجه اين كار آن خواهد شد كه دشمنان سرسخت همچون دوستان گرم و صميمى شوند ( * ( فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَه عَداوَةٌ كَأَنَّه وَلِيٌّ حَمِيمٌ ) * ) . آنچه را قرآن در اين آيه بيان كرده ، و در آيه 96 سوره مؤمنون نيز به شكل ديگرى آمده ( ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ ) از مهمترين و ظريفترين و پربارترين روشهاى تبليغ مخصوصا در برابر دشمنان نادان و لجوج است ، و آخرين تحقيقات روانشناسان نيز به آن منتهى شده است . زيرا هر كس بدى كند انتظار مقابله به مثل را دارد ، مخصوصا افراد بد چون خودشان از اين قماشند ، و گاه يك بدى را چند برابر پاسخ مىگويند ، هنگامى كه ببينند كه طرف مقابل نه تنها بدى را به بدى پاسخ نمىدهد ، بلكه با خوبى و نيكى به مقابله برمىخيزد ، اينجا است كه طوفانى در وجودشان برپا مىشود وجدانشان تحت فشار شديدى قرار مىگيرد و بيدار مىگردد ، انقلابى در درون جانشان صورت مىگيرد ، شرمنده مىشوند ، احساس حقارت مىكنند ، و براى طرف مقابل عظمت قائل مىشوند . اينجا است كه كينه‌ها و عداوتها با طوفانى از درون جان برخاسته و جاى آن را محبت و صميميت مىگيرد . بديهى است اين يك قانون غالبى است نه دائمى ، زيرا هميشه اقليتى هستند كه از اين روش سوء استفاده مىكنند ، و تا زير ضربات خرد كننده شلاق مجازات قرار نگيرند آدم نمىشوند و دست از اعمال زشت خود بر نمىدارند . البته حساب اين گروه جدا است ، و بايد در برابر آنها از شدت عمل استفاده كرد ، ولى نبايد فراموش كرد كه اين دسته هميشه در اقليت هستند ، قانونى كه